MIKROLEARNING, czyli krótko, prosto, ciekawie, na temat –“PIGUŁKI WIEDZY” na @dobrapolnistka QUIZY – na @quizy_z_polskiego
Kwiecień 2026
Zadania i ćwiczenia ułatwiające przygotowanie się do egzaminu maturalnego z języka polskiego
Literatura: wybrane wiersze poetów młodopolskich
Tekst 1
Kazimierz Przerwa-Tetmajer
„Nie wierzę w nic” (fragment)
Nie wierzę w nic, nie pragnę niczego na świecie,
wstręt mam do wszystkich czynów, drwię z wszelkich zapałów:
posągi moich marzeń strącam z piedestałów
i zdruzgotane rzucam w niepamięci śmiecie…
A wprzód je depcę z żalu tak dzikim szaleństwem,
jak rzeźbiarz, co chciał zakląć w marmur Afrodytę,
widząc trud swój daremnym, marmury rozbite
depce, plącząc krzyk bólu z śmiechem i przekleństwem.
Tekst 2
Leopold Staff
„Kowal”
Całą bezkształtną masę kruszców drogocennych,
Które zaległy piersi mej głąb nieodgadłą,
Jak wulkan z swych otchłani wyrzucam bezdennych
I ciskam ją na twarde, stalowe kowadło.
Grzmotem młota w nią walę w radosnej otusze,
Bo wykonać mi trzeba dzieło wielkie, pilne,
Bo z tych kruszców dla siebie serce wykuć muszę,
Serce hartowne, mężne, serce dumne, silne.
Lecz gdy ulegniesz, serce, pod młota żelazem,
Gdy pękniesz, przeciw ciosom stali nieodporne:
W pył cię rozbiją pięści mej gromy potworne!
Bo lepiej giń zmiażdżone cyklopowym razem,
Niżbyś żyć miało własną słabością przeklęte,
Rysą chorej niemocy skażone, pęknięte.
Tekst 3
Kazimierz Przerwa-Tetmajer
„Melodia mgieł nocnych” (fragment)
Cicho, cicho, nie budźmy śpiącej wody w kotlinie,
Lekko z wiatrem pląsajmy po przestworów głębinie…
Okręcajmy się wstęgą naokoło księżyca,
Co nam ciała przezrocze tęczą blasków nasyca,
I wchłaniajmy potoków szmer, co toną w jeziorze,
I limb szumy powiewne i w smrekowym szept borze,
Pijmy kwiatów woń rzeźwą, co na zboczach gór kwitną,
Dźwięczne, barwne i wonne, w głąb wzlatujmy błękitną.
Cicho, cicho, nie budźmy śpiącej wody w kotlinie,
Lekko z wiatrem pląsajmy po przestworów głębinie…
Oto gwiazdę, co spada, lećmy chwycić w ramiona,
Lećmy, lećmy ją żegnać, zanim spadnie i skona,
Puchem z mlecza się bawmy i ćmy błoną przezroczą,
I sów pierzem puszystym, co w powietrzu krąg toczą
Tekst 4
Jan Kasprowicz
„Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach” (fragment)
W ciemnosmreczyńskich skał zwaliska,
Gdzie pawiookie drzemią stawy,
Krzak dzikiej róży pąs swój krwawy
Na plamy szarych złomów ciska.
U stóp mu bujne rosną trawy.
Bokiem się piętrzy turnia śliska,
Kosodrzewiny wężowiska
Poobszywały głaźne ławy…
Samotny, senny, zadumany,
Skronie do zimnej tuli ściany,
Jakby się lękał tchnienia burzy.
Cisza… O liście wiatr nie trąca,
A tylko limba próchniejąca
Spoczywa obok krzaku róży.
Tekst 5
Kazimierz Przerwa-Tetmajer
„Eviva l’arte” (fragment)
Eviva l’arte! Człowiek zginąć musi —
Cóż, kto pieniędzy nie ma, jest pariasem,
Nędza porywa za gardło i dusi —
Zginąć, to zginąć, jak pies, a tymczasem,
Choć życie nasze splunięcia niewarte:
Eviva l’arte!
Eviva l’arte! Niechaj pasibrzuchy
Nędzny filistrów naród! My artyści,
My, którym często na chleb braknie suchy,
My, do jesiennych tak podobni liści,
I tak wykrzykniem: gdy wszystko nic warte,
Eviva l’arte!
Eviva l’arte! Duma naszym bogiem,
Sława nam słońcem, nam, królom bez ziemi!
Możemy z głodu skonać gdzieś pod progiem,
Ale jak orły z skrzydły złamanemi —
Więc naprzód! Cóż jest prócz sławy co warte?
Eviva l’arte!
Tekst 6
Jan Kasprowicz
„Z chałupy – XV”
Miała rolę, sprzedali jej rolę —
Były czasy gradu i posuchy,
Kubę dawno zamknął grób już głuchy,
A skąd płacić, gdy pustki w stodole?
Pożegnała ze łzami swe pole,
W służbę poszły nieletnie dziewuchy,
I na plecach kawał starej pstruchy,
Tak na wiatr się puściła — na dolę.
Wędrowała od wioski do wioski:
Tu się najmie do żniwa, tam pierze,
Pokąd lata, pokąd siły świeże…
Ale starość spada funt po funcie:
Trza pójść w żebry, trza żyć z łaski boskiej…
I dziś zmarłą znaleźli na gruncie.
Zadanie 1
Jaką postawę wobec życia przyjmuje podmiot liryczny w tekście 1? Uzasadnij swoje stanowisko.
………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 2
Na podstawie tekstu 2. rozstrzygnij, czy w wierszu można odnaleźć echa filozofii Friedricha Nietzschego. Uzasadnij swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
……………………………………………………………………………………………………………………………………
Uzasadnienie
……………………………………………………………………………………………………………………………………
Zadanie 3
Rozstrzygnij, czy postawa życiowa podmiotu lirycznego w tekście 1. jest taka sama jak postawa życiowa podmiotu lirycznego w tekście 2. Uzasadnij swoje stanowisko podając jeden argument nawiązujący do obu tekstów.
Rozstrzygnięcie
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
Uzasadnienie
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
Zadanie 4
Rozstrzygnij, czy w opisie przyrody w tekście 3. występuje obrazowanie synestezyjne. Uzasadnij swoje stanowisko, przywołując konkretne przykłady.
Rozstrzygnięcie
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Uzasadnienie
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 5
Odwołując się do tekstu 4. objaśnij poniższe symbole.
A. róża
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
B. próchniejąca limba
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
C. tchnienie burzy
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 6
Oceń prawdziwość poniższych informacji. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
A.W obu utworach ukazana jest przyroda górska.
B. W obu utworach krajobrazy są upersonifikowane.
Zadanie 7
Odwołując się do tekstu 5. przyporządkuj cytaty do wskazanych punktów.
1.” Sława nam słońcem, nam, królom bez ziemi!”
2. ” Nędza porywa za gardło i dusi”
3. „My, którym często na chleb braknie suchy”
4. „Ale jak orły z skrzydły złamanemi”
A. los artysty w wymiarze fizycznym
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
B. los artysty w wymiarze duchowym
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
Zadanie 8
W kontekście tekstu 5. wyjaśnij znaczenie cytatu „Nędzny filistrów naród!”
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 9
Odwołując się do tekstu 6. wyjaśnij, na czym polega kontrast między formą utworu a jego treścią.
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 10
Oceń prawdziwość poniższych informacji. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
A. W wierszu występuje obrazowanie impresjonistyczne.
B. Realizm pogłębiają wyrazy i wyrażenia zaczerpnięte z języka potocznego.
ODPOWIEDZI DO ZADAŃ
Zadanie 1
Podmiot liryczny przyjmuje postawę dekadenta. Jego wypowiedź jest pełna bólu, bezradności, rezygnacji i pesymizmu. Nie wierzy w żadne idee, niczego nie oczekuje od życia, o niczym nie marzy.
Zadanie 2
Rozstrzygnięcie: Tak, wierszu można odnaleźć echa filozofii Friedricha Nietzschego.
Uzasadnienie: Nietzsche głosił kult siły i działania. Podmiot liryczny chce wykuć dla siebie serce dumne, silne i mężne. Rzuca wyzywanie trudom i przeciwnościom życia. Podkreśla, że należy podjąć pracę nad swoim charakterem. Nie akceptuje słabości.
Zadanie 3
Rozstrzygnięcie: Nie, postawa życiowa podmiotu lirycznego w tekście 1. nie jest taka sama jak postawa życiowa podmiotu lirycznego w tekście 2.
Uzasadnienie: Podmiot liryczny w tekście 1. wyraża swoją bezsilność wobec życia, zaś podmiot liryczny w tekście 2. podkreśla moc potrzebną do wykreowania samego siebie.
Zadanie 4
Rozstrzygnięcie: Tak, w opisie przyrody w tekście 3. występuje obrazowanie synestezyjne.
Uzasadnienie: Krajobraz jest odbierany różnym zmysłami, jak np. wzrok „przezroczysta tęcza”, dźwięk „potoków szmer”, zapach „woń rzeźwa”.
Zadanie 5
A. róża – życie, ale jej przytulenie do skalnej ściany oznacza lęk przed zniszczeniem
B. próchniejąca limba – śmierć, przemijanie, starość
C. tchnienie burzy – to, co zsyła los, życie
Zadanie 6
A. P
B. P
Zadanie 7
A. los artysty w wymiarze fizycznym – cytaty 2, 3.
B. los artysty w wymiarze duchowym – cytaty 1, 4.
Zadanie 8
Filister to człowiek zamożny, ale pozbawiony wrażliwości artystycznej. Kiedy sztuka stała się towarem, życie artysty uzależnione zostało od kupujących ten towar.
Zadanie 9
Utwór ma formę sonetu, czyli poeta zachowuje kunsztowną budowę, ale wpisuje w nią obraz brutalnej rzeczywistości, ukazuje bowiem niedolę najuboższej warstwy społecznej czyli chłopów.
Zadanie 10
A. F
B. P