MIKROLEARNING, czyli krótko, prosto, ciekawie, na temat –“PIGUŁKI WIEDZY” na @dobrapolnistka QUIZY – na @quizy_z_polskiego

Zadania i ćwiczenia ułatwiające przygotowanie się do egzaminu maturalnego z języka polskiego

Literatura: wybrane wiersze poetów dwudziestolecia międzywojennego

Tekst 1
Julian Tuwim
„Do krytyków”

A w maju
Zwykłem jeździć, szanowni panowie,
Na przedniej platformie tramwaju!
Miasto na wskroś mnie przeszywa!
Co się tam dzieje w mej głowie:
Pędy, zapędy, ognie, ogniwa,
Wesoło w czubie i w piętach,
A najweselej na skrętach!
Na skrętach – koliście
Zagarniam zachwytem ramienia,
A drzewa w porywie natchnienia
Szaleją wiosenną wonią,
Z radości pęka pąkowie,
Ulice na alarm dzwonią,
Maju, maju! – –
Tak to jadę na przedniej platformie tramwaju,
Wielce szanowni panowie!

Tekst 2
Julian Przyboś
„Gmachy”

Poeta,
wykrzyknik ulicy!
Masy wpółzatrzymane, z których budowniczy
uprowadził ruch: znieruchomiałe piętra.
Dachy
przerwane w skłonie.
Mury
wynikłe ściśle.
Góry naładowane trudem człowieczym:
gmachy.
Pomyśleć:
Każda cegła spoczywa na wyjętej dłoni.

Tekst 3
Bolesław Leśmian
„Dziewczyna”

Dwunastu braci, wierząc w sny, zbadało mur od marzeń strony,
A poza murem płakał głos, dziewczęcy głos zaprzepaszczony.

I pokochali głosu dźwięk i chętny domysł o Dziewczynie,
I zgadywali kształty ust po tym, jak śpiew od żalu ginie…

Mówili o niej: „Łka, więc jest!” – I nic innego nie mówili,
I przeżegnali cały świat – i świat zadumał się w tej chwili…

Porwali młoty w twardą dłoń i jęli w mury tłuc z łoskotem!
I nie wiedziała ślepa noc, kto jest człowiekiem, a kto młotem?
[…]
I runął mur, tysiącem ech wstrząsając wzgórza i doliny!
Lecz poza murem – nic i nic! Ni żywej duszy, ni Dziewczyny!

Niczyich oczu ani ust! I niczyjego w kwiatach losu!
Bo to był głos i tylko – głos, i nic nie było oprócz głosu!

Nic – tylko płacz i żal i mrok i niewiadomość i zatrata!
Takiż to świat! Niedobry świat! Czemuż innego nie ma świata?

Wobec kłamliwych jawnie snów, wobec zmarniałych w nicość cudów,
Potężne młoty legły w rząd, na znak spełnionych godnie trudów.

I była zgroza nagłych cisz. I była próżnia w całym niebie!
A ty z tej próżni czemu drwisz, kiedy ta próżnia nie drwi z ciebie?

Tekst 4
Maria Jasnorzewska-Pawlikowska
„Miłość”

Nie widziałam cię już od miesiąca.
I nic. Jestem może bledsza,
trochę śpiąca, trochę bardziej milcząca,
lecz można żyć bez powietrza!

Tekst 5
Józef Czechowicz
„Na wsi”

Siano pachnie snem
siano pachniało w dawnych snach
popołudnia wiejskie grzeją żytem
słońce dzwoni w rzekę z rozbłyskanych blach
życie – pola – złotolite

Wieczorem przez niebo pomost
wieczór i nieszpór
mleczne krowy wracają do domostw
przeżuwać nad korytem pełnym zmierzchu

Nocami spod ramion krzyżów na rozdrożach
sypie się gwiazd błękitne próchno
chmurki siedzą przed progiem w murawie
to kule białego puchu
dmuchawiec

Księżyc idzie srebrne chusty prać
świerszczyki świergocą w stogach
czegóż się bać
Przecież siano pachnie snem
a ukryta w nim melodia kantyczki
tuli do mnie dziecięce policzki
chroni przed złem

Zadanie 1
Odwołując się do tekstu 1. uzasadnij, że wiersz stanowi wypowiedź programową skamandrytów. Podaj 3 przykłady.

Przykład 1
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Przykład 2
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Przykład 3
……………………………………………………………………………………………………………………………………

Zadanie 2
Odwołując się do tekstu 1. napisz, w jaki sposób odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku wpłynęło na oblicze poezji.
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zadanie 3
Odwołując się do tekstu 2. wymień 3 charakterystyczne cechy gatunkowe wiersza.

Cecha 1
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Cecha 2
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Cecha 3
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zadanie 4
Odwołując się do tekstu 2. rozstrzygnij, czy wiersz wyraża zachwyt nad dziełem rąk ludzkich. Uzasadnij swoje stanowisko.

Rozstrzygnięcie
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Uzasadnienie
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zadanie 5
Odwołując się do tekstu 3. uzasadnij, że wiersz można interpretować w sposób pesymistyczny i optymistyczny.

Interpretacja pesymistyczna
……………………………………………………………………………………………………………………………………
Interpretacja optymistyczna
……………………………………………………………………………………………………………………………………

Zadanie 6
Odwołując się do tekstu 3. wymień 2 cechy stylizacji na baśń ludową.

Cecha 1
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Cecha 2
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zadanie 7
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Tekst 4. jest

A. fraszką.
B. miniaturą poetycką.
C. bajką.

Zadanie 8
Odwołując się do tekstu 4. objaśnij jego puentę.
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zadanie 9
Odwołując się do tekstu 5. rozstrzygnij, czy wieś została przedstawiona w sposób idealistyczny. Uzasadnij swoje stanowisko.

Rozstrzygnięcie
……………………………………………………………………………………………………………………………………
Uzasadnienie
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zadanie 10
Odwołując się do tekstu 5. podaj przykład odniesienie do religii. W jakim celu zostało zawarte?

Odniesienie
……………………………………………………………………………………………………………………………………
Cel
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ

Zadanie 1
Przykład 1: tematem wiersza jest codzienna sytuacja – jazda tramwajem.
Przykład 2: podmiot liryczny wyraża fascynację miejskim pejzażem.
Przykład 3: podmiot liryczny wyraża zachwyt życiem i światem.

Zadanie 2
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku poeci doszli do wniosku, że ponieważ ojczyzna jest już wolna to należy skończyć z martyrologią. Poezja powinna być teraz radosna, optymistyczna i głosić witalność.

Zadanie 3
Cecha 1: wiersz bezrymowy.
Cecha 2: wersy mające formę równoważników zdań.
Cecha 3: spiętrzone metafory zagęszczające znaczenia.

Zadanie 4
Rozstrzygnięcie: Tak, wiersz wyraża zachwyt na dziełem rąk ludzkich.
Uzasadnienie: Człowiek, wykorzystując osiągnięcia techniki, potrafi przekształcać surowy materiał, np. cegły i wznosić potężne, funkcjonalne budowle, dzięki którym może rozwijać się nowoczesne miasto.

Zadanie 5
Interpretacja pesymistyczna: dzieje braci to metafora ludzkiego życia, pełnego absurdalnego trudu, dążeń i pragnień.
Interpretacja optymistyczna: aktywność braci była walką ze światem, a sens ludzkiemu życiu nadaje samo działanie.

Zadanie 6
Cecha 1: uwięziona za murem tajemnicza dziewczyna.
Cecha 2: motyw dwunastu braci.

Zadanie 7
B

Zadanie 8
Puenta oparta jest na zaskakującym paradoksie. Miłość i obecność ukochanego są dla kobiety niczym powietrze, lecz pomimo rozstania udaje jej się żyć.

Zadanie 9
Rozstrzygnięcie: Tak, wieś została przedstawiona w sposób idealistyczny.
Uzasadnienie: Wieś jest miejscem szczęścia i harmonii. Podmiot liryczny obserwuje wodę w rzece, łany zboża, księżyc na niebie, słyszy świerszcze.

Zadanie 10
Odniesienie: melodia kantyczki/nieszpory.
Cel: Podmiot liryczny, odwołując się do religii, szuka pociechy, próbuje się przekonać, że nie ma powodów do niepokoju.

PODZIEL SIĘ: Tweet